فراتر از سیاستگذاری؛ چه کسی آینده ایران را میسازد؟
گفتوگویی درباره سناریوهای علم و فناوری ایران نوآفرین در افق ۱۴۵۰ و بازتعریف نقش کنشگران اجتماعی در کافه آینده ۶۲
کافه آینده شصتودوم با عنوان «سناریوهای آینده ایران نوآفرین ۱۴۵۰؛ سهم من در ایده تغییر چیست؟» دوشنبه ۱۷ آذر ۱۴۰۴ در خانه اندیشهورزان برگزار شد. این برنامه با تمرکز بر آینده علم و فناوری ایران، کوشید نسبت نقش فردی و نهادی کنشگران اجتماعی را در مسیرهای ممکن ساخت آینده مورد واکاوی قرار دهد.
مسئله محوری این رویداد ــ که در چارچوب سلسلهنشستهای پاییزی «ایران؛ سرزمین دانایی» برگزار میشود ــ ترسیم تصویرهای محتمل از علم و فناوری کشور در افق ۵۰ تا ۱۰۰ سال آینده و بررسی مسیرهای دستیابی به آنها بود؛ با این تأکید که آینده، نه صرفاً محصول سیاستهای کلان، بلکه برآیند کنش آگاهانه نقشهای متنوع اجتماعی است.
این نشست با همت بنیاد توسعه فرد و با همکاری خانه اندیشهورزان و دفتر مطالعات حکمرانی مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی برگزار شد. در جریان برنامه، شرکتکنندگان با اشاره به وضعیت موجود کشور و چالشهایی که ما را از تصویر مطلوب آینده دور میکند، برشهایی از رؤیای ۵۰ ساله خود برای ایران را ترسیم کردند و با شبیهسازی نقش خویش در جایگاههای فردی و نهادی، سازوکارهای ممکن برای دستیابی به آن را بهصورت آزادانه به بحث گذاشتند.
بر اساس چارچوبهای آیندهپژوهی و با تکیه بر مؤلفههای ساخت آینده ــ شامل تصاویر و آرمانها، روندها و ضدروندها و اقدامات حیاتی ــ مضامین متعددی در این گفتوگوها برجسته شد. تقویت نهادهای مردمی و نخبگان اجتماعی و حمایت از کانونهای مردمی تحول، درک نقطه مسئولیت فردی و این باور که جامعه امتداد «منِ تعمیمیافته» است، و اهمیت تدوین قوانین خوب بهعنوان تضمینکننده تحقق تصویر آینده و نظام ارزشی مطلوب، از جمله محورهای کلیدی مطرحشده بود.
همچنین موضوعاتی نظیر شایستهسالاری و نظارت مؤثر در تصمیمگیری، تقویت دیپلماسی فرهنگی و صدور مفاهیم، زبان و اسطورههای ایرانی، بسترسازی برای نقشآفرینی نخبگان و توجه به نظام تربیت مدیران نخبه، افزایش اختیارات دانشگاهها و جهتدهی نهادمند پژوهشها به سوی نیازهای واقعی کشور، رسمیتبخشی به نظام حزبی در مدیریت روندهای اجتماعی، پر کردن شکاف گفتمانی میان توسعه غربی و الگوی اسلامی ـ ایرانی پیشرفت، و عبور از خامفروشی به سوی اقتصاد مولد و دانشبنیان، در این برنامه مورد بحث قرار گرفت.
این برنامه در قالب گفتوگویی آزاد و تعاملی برگزار شد و کارشناسان مرکز پژوهشهای مجلس، نقش تسهیلگر فرایند سناریوسازی و گفتوگو میان دیدگاههای مختلف را بر عهده داشتند. حاصل این تعامل، شکلگیری تصویری بینالاذهانی از «ایران نوآفرین» بود؛ تصویری که در آن حساسیت به آینده، تعهد به تحول و نوآوری، و بازتعریف نقشها، پیششرط تصمیمگیریهای امروز تلقی میشود.
برگزارکنندگان این نشست تأکید کردند حرکت در مسیر پیشرفت، مستلزم شناسایی نقاط گلوگاهی و اهرمهای تغییر است و هیچ اقدام مؤثری ــ هرچند کوچک ــ نباید نادیده گرفته شود؛ چراکه آینده، حاصل بههمپیوستگی همین تغییرات تدریجی و امکانهای نو است.
