.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
.jpeg)
🔴 مروری بر جنگ‌نوشت‌های مطبوعات جهان_۷۳
❇️ نمودارهایی که نشان‌دهنده افزایش نظامی‌گری جهانی است
الجزیره | تاریخ انتشار: ۲۹ آوریل ۲۰۲۶
❇️ خلاصه
بر اساس آخرین گزارش مؤسسه تحقیقات صلح استکهلم (SIPRI)، هزینه‌های نظامی جهان در سال ۲۰۲۵ به ۲.۸۸ تریلیون دلار رسیده است که نسبت به سال قبل ۲.۹ درصد افزایش نشان می‌دهد. این رقم به ازای هر نفر روی کره زمین ۳۵۰ دلار هزینه نظامی است. پنج کشور بزرگ هزینه‌کننده نظامی در سال ۲۰۲۵ عبارتند از: ایالات متحده (۹۵۴ میلیارد دلار)، چین (۳۳۶ میلیارد دلار)، روسیه (۱۹۰ میلیارد دلار)، آلمان (۱۱۴ میلیارد دلار) و هند (۹۲ میلیارد دلار). این پنج کشور بیش از نیمی (۵۸ درصد) از کل هزینه‌های نظامی جهان را به خود اختصاص داده‌اند. ایالات متحده به تنهایی بیشتر از شش کشور بعدی جمعاً هزینه نظامی می‌کند.
✳️ روند تاریخی هزینه‌های نظامی (۱۹۴۹-۲۰۲۵)
از سال ۱۹۴۹، ایالات متحده حداقل ۵۳.۵ تریلیون دلار برای ارتش خود هزینه کرده است که بیش از نیمی از کل هزینه‌های نظامی جهان (بیش از ۱۰۰ تریلیون دلار) را تشکیل می‌دهد. هزینه‌های نظامی معمولاً الگوی قابل پیش‌بینی افزایش در زمان جنگ و کاهش در دوره‌های صلح را دنبال کرده است. پس از جنگ جهانی دوم، هزینه‌ها در اوایل دهه ۱۹۵۰ به سرعت افزایش یافت (از ۲۸۴ میلیارد دلار در ۱۹۵۰ به ۷۸۸ میلیارد دلار در ۱۹۵۳) که عمدتاً بازتاب جنگ کره بود. در اواخر دهه ۱۹۶۰، هزینه‌ها برای اولین بار از مرز یک تریلیون دلار عبور کرد.
پس از حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، هزینه‌های نظامی آمریکا دوباره افزایش یافت و جنگ‌های طولانی در افغانستان و عراق باعث شد هزینه‌های جهانی برای اولین بار در سال ۲۰۰۹ از ۲ تریلیون دلار فراتر رود. در دهه گذشته، هزینه‌های نظامی جهانی دوباره رو به افزایش بوده است. سال ۲۰۲۵ بالاترین سطح هزینه‌های نظامی در تاریخ را رقم زده است، با افزایش ۴۱ درصدی نسبت به سال ۲۰۱۶ (از ۱.۶۹ تریلیون دلار به ۲.۸۸ تریلیون دلار).
✳️ کدام کشورها سریع‌تر مسلح می‌شوند؟
از نظر سرانه هزینه نظامی (دلار به ازای هر نفر)، قطر با ۵,۴۲۸ دلار در رتبه اول قرار دارد (افزایش ۳۴۰ درصدی از ۱,۲۳۱ دلار در سال ۲۰۰۶). اسرائیل با ۵,۱۰۸ دلار در رتبه دوم است (افزایش ۲۷۶ درصدی از ۱,۳۶۰ دلار در سال ۲۰۰۶). نروژ با ۳,۰۴۰ دلار در رتبه سوم است (افزایش ۱۸۱ درصدی). از نظر درصد افزایش، اوکراین با رشد ۳,۳۸۷ درصدی بیشترین افزایش را نشان می‌دهد (از ۶۳ دلار به ازای هر نفر در سال ۲۰۰۶ به ۲,۱۹۷ دلار در سال ۲۰۲۵).
✳️ چه کسانی بیشترین سلاح‌های جهان را می‌فروشند؟
بین سال‌های ۲۰۱۶ تا ۲۰۲۵، ۲۹۵ میلیارد دلار سلاح در سراسر جهان فروخته شده است. ایالات متحده با ۳۹ درصد (۱۱۵ میلیارد دلار) بزرگترین صادرکننده سلاح در جهان است. روسیه با ۱۳ درصد (۴۰ میلیارد دلار) در رتبه دوم قرار دارد. فرانسه با ۹.۳ درصد (۲۸ میلیارد دلار) سوم است و چین و آلمان هرکدام با ۵.۵ درصد (۱۶ میلیارد دلار) در رتبه‌های بعدی قرار دارند. بین سال‌های ۲۰۲۰ تا ۲۰۲۴، شرکت‌های خصوصی ۲.۴ تریلیون دلار قرارداد با پنتاگون دریافت کرده‌اند که بیش از نیمی از هزینه‌های اختیاری وزارت دفاع آمریکا را تشکیل می‌دهد. یک سوم این قراردادها (۷۷۱ میلیارد دلار) تنها به پنج شرکت (لاکهید مارتین، ریتیون، بوئینگ، جنرال داینامیکس و نورتروپ گرامن) تعلق داشته است.
✳️ مقایسه با هزینه‌های بهداشت و آموزش
از ۱۳۷ کشور مورد تحلیل الجزیره، ۱۱۴ کشور بیشترین هزینه را به عنوان درصدی از تولید ناخالص داخلی در بخش بهداشت، ۱۴ کشور در بخش آموزش و تنها ۹ کشور در بخش ارتش صرف می‌کنند. کشورهایی که بیشترین هزینه را به ارتش اختصاص می‌دهند عبارتند از: عمان، کویت، عربستان سعودی، الجزایر، ارمنستان، مراکش، آذربایجان، روسیه و استرالیا.
✳️ تغییر در نظامی‌گری مدرن
ارتش سنتی در حال تغییر است. در حالی که قرن بیستم با بسیج جمعی، زره سنگین و قدرت هوایی تعریف می‌شد، دفاع امروز در حال ادغام این عناصر با هوش مصنوعی، سیستم‌های خودمختار و زیرساخت جنگ دیجیتال است. جدیدترین تغییرات فناورانه شامل گسترش پهپادها، هدف‌گیری و نظارت با کمک هوش مصنوعی، قابلیت‌های جنگ سایبری، سلاح‌های هدایت‌شونده دقیق و برنامه‌های مدرنیزاسیون هسته‌ای است. در تابستان گذشته، وزارت دفاع آمریکا قراردادی ۲۰۰ میلیون دلاری با OpenAI برای پیاده‌سازی هوش مصنوعی مولد در ارتش آمریکا منعقد کرد و همچنین قراردادهای ۲۰۰ میلیون دلاری با xAI و Anthropic امضا نمود.
✍️ محمد ا. حسین، هانا داگال
📈 مؤسسه تحقیقات صلح استکهلم (SIPRI)